Własność intelektualna w projekcie dotacyjnym: co ustalić przed złożeniem wniosku
By Własność intelektualna bywa ostatnią rubryką wniosku
Wnioski o dofinansowanie projektów badawczo-rozwojowych powstają zwykle pod presją terminu naboru. Najpierw opisuje się problem badawczy i harmonogram prac, potem liczy budżet, a sprawy własności intelektualnej lądują na końcu listy. Skutek widać dopiero po podpisaniu umowy o dofinansowanie, gdy okazuje się, że deklaracje z wniosku trzeba wykonać, a nikt nie sprawdził, czy da się je wykonać w założonym kształcie.
Instytucje finansujące pytają o dwie powiązane rzeczy: czy rezultat projektu będzie nowy oraz czy będzie można go wdrożyć bez naruszenia cudzych praw wyłącznych. Odpowiedź na oba pytania wymaga tej samej pracy analitycznej, wykonanej przed złożeniem dokumentów. Zrobiona później traci sens, bo ewentualna zła wiadomość przychodzi wtedy, gdy zakres projektu jest już zamrożony umową.
Cztery ustalenia, które zamykają temat na etapie wniosku
- Kto będzie właścicielem wyników projektu, jeżeli pracuje nad nim więcej niż jeden podmiot.
- Jaki jest stan techniki w obszarze projektu i czy zakładany rezultat rzeczywiście wychodzi poza to, co już opisano.
- Czy wdrożenie rezultatu nie wejdzie w zakres cudzych praw obowiązujących na rynkach docelowych.
- W jakiej formie firma zamierza chronić wyniki i w którym momencie harmonogramu to zrobi.
Każde z tych ustaleń przekłada się na konkretny fragment wniosku, a niespójność między nimi bywa wychwytywana przy ocenie. Projekt deklarujący przełomowość rezultatu i jednocześnie opisujący stan techniki na poziomie ogólnikowym nie wygląda wiarygodnie.
Kiedy zlecić analizę i po co
Analiza stanu techniki przed złożeniem wniosku ma inny cel niż ta sama praca wykonana w trakcie projektu. Przed naborem służy weryfikacji założeń i kalibracji zakresu prac. W trakcie projektu służy głównie unikaniu kolizji przy wdrożeniu.
| Moment | Co daje analiza |
|---|---|
| Przed złożeniem wniosku | Weryfikacja nowości założonego rezultatu i materiał do opisu stanu techniki. |
| Na starcie prac | Wskazanie ścieżek technicznych, które są już zajęte przez cudze prawa. |
| Przed wdrożeniem | Ocena ryzyka naruszenia praw obowiązujących na rynkach sprzedaży. |
| Po zakończeniu projektu | Podstawa decyzji o zgłoszeniu wyników do ochrony i o zakresie terytorialnym. |
Najwięcej zmienia pierwsza kolumna. Wynik analizy potrafi doprowadzić do modyfikacji zakresu prac jeszcze przed złożeniem dokumentów, co bywa tańsze niż korekta projektu w trakcie realizacji. Z tego powodu badanie stanu techniki pod ścieżkę SMART zamawia się z wyprzedzeniem, a nie w tygodniu poprzedzającym zamknięcie naboru.
Co powinien zawierać raport, żeby dało się go użyć we wniosku
Raport przygotowany bez myśli o wniosku bywa zbiorem numerów dokumentów i wykresów, z którego trudno cokolwiek przenieść do formularza. Użyteczny materiał ma inną konstrukcję.
- Jasno opisany przedmiot badania i kryteria poszukiwań, żeby czytelnik wiedział, czego szukano.
- Zestawienie najbliższych rozwiązań ze wskazaniem, czym różni się od nich planowany rezultat.
- Ocena ryzyka związanego z prawami obowiązującymi na rynkach, na które firma celuje.
- Rekomendacje dotyczące formy ochrony wyników oraz momentu zgłoszenia.
Ostatni punkt łączy analizę z harmonogramem projektu. Jeżeli firma planuje prezentować wyniki na konferencji albo publikować artykuł, moment zgłoszenia trzeba ustawić przed tymi wydarzeniami, bo wcześniejsze ujawnienie odbiera rozwiązaniu nowość.
Prawa do wyników w projekcie realizowanym z partnerem
Przy projektach dotacyjnych najczęściej poprawiam nie samą analizę, tylko układ praw między partnerami. Konsorcjum podpisuje umowę opisującą podział zadań i budżetu, a pytanie o właściciela wyników zostawia na koniec projektu. Wtedy jest już najtrudniejszy moment na rozmowę, bo każda ze stron zdążyła zbudować własne oczekiwania.
Umowa konsorcjum powinna rozstrzygać, kto nabywa prawa do poszczególnych rezultatów, jak wygląda dostęp partnerów do wyników na potrzeby dalszych prac oraz kto ponosi koszty ochrony. Przy udziale jednostki naukowej dochodzą jej wewnętrzne zasady komercjalizacji, które przedsiębiorca powinien poznać przed podpisaniem dokumentów.
Rozsądnym porządkiem jest omówienie tych kwestii razem z pełnomocnikiem, który prowadzi sprawy patentowe firmy. Wtedy zapisy umowy dają się pogodzić z późniejszą procedurą zgłoszeniową, a nie tworzą układu, w którym zgłoszenie wymaga zgody kilku podmiotów zbieranej miesiącami. Takie ułożenie dokumentów mieści się w tym, co obejmuje doradztwo patentowe przy projektach finansowanych ze środków publicznych.
Najczęstsze pytania
Czy badanie stanu techniki może wykonać sam wnioskodawca
Formalnie tak, bo bazy patentowe są dostępne publicznie. Trudność leży w zaklasyfikowaniu przedmiotu badania i w ustaleniu kryteriów poszukiwań, bo od nich zależy, czy analiza objęła właściwy obszar. Raport podpisany przez rzecznika patentowego jest też inaczej odbierany przez oceniających.
Czy wyniki projektu trzeba zgłaszać do ochrony
Zależy to od warunków konkretnego naboru oraz od strategii firmy. Część rezultatów lepiej chronić jako informacje poufne, zwłaszcza gdy rozwiązanie jest trudne do odtworzenia z gotowego produktu. Decyzję podejmuje się po analizie, a nie z góry.
Co zrobić, gdy analiza pokaże cudze prawo blokujące wdrożenie
Możliwości jest kilka: modyfikacja rozwiązania tak, by wyszło poza zakres cudzej ochrony, sprawdzenie, czy prawo obowiązuje na rynkach docelowych, albo rozmowa o licencji. Najgorszym wariantem jest dowiedzenie się o tym po uruchomieniu produkcji.